معرق

قرار دادن قطعات رنگي به صورتي كه طرح يا نقشي را به وجود آورد معرق ناميده مي‌شود. سابقه معرقكاري كه مي‌تواند در كاشي و يا چوب انجام شود به قرون 9 و 10 هجري به مشرق زمين نسبت مي‌دهند كه جزو هنرهاي دستي آن زمان و امروزه به حساب مي‌آيد. در آن روي مراكز مهم معرق‌كاري شهرهاي اصفهان،‌ يزد،‌ كاشان، ‌هرات، ‌سمرقند ‌و تبريز بوده است. با ورود كمان اره به ايران معرق چوب توسعه يافته و با گذشت زمان رو به تكامل گرائيد.

تعريف معرق‌كاري چوب

معرق‌كاري چوب عبارتست از ايجاد نقوش و طرحهاي مختلف كه از كنار هم قرار دادن چوب در كنار يكديگر به وجود مي‌آيد و بر دو نوع 1ـ‌ معرق برجسته 2ـ معرق تخت يا صاف مي‌باشد. معرق را از جمله‌ي ميزها دانسته‌اند ولي در واقع نو تكنيك است. فن برشكاري انتخاب چوب و رنگ كردن آن معرق.

معرق برجسته

در اين معرق نقش و طرح مورد نظر را از سطح چوب بالاتر قرار مي‌دهند و اطراف آنرا تزئين مي‌كنند.

 

معرق تخت يا صاف

در معرق تخت ابتدا نقش و طرح مورد نظر را بر روي سطح چوب قرار مي‌دهند و داخل طرح را خالي مي‌كنند، ‌سپس نقوش ايجاد شده را با چوبهاي رنگي و يا صدف مي‌پوشانند. در معرق‌كاري از چوبهاي مختلف با رنگ و نقشهاي مختلف، استخوان، عاج، صدف، خاتم و … نيز استفاده مي‌شود. و در نهايت تصويري را كه داراي رنگ طبيعي مي‌باشد بدست مي‌آورند. كه در بعضي از موارد نقوش طبيعي از رگه‌هاي طبيعي چوب بدست مي‌آيد.

2 نكته اساسي در معرق چوب وجود دارد. اول انتخاب چوب است كه بايد ويژگيهاي نظير رنگ نقوش پيچ‌خردگيها، گره‌ها و غدد (بروني) ‌را در نظر گرفت. چوبها داراي رنگهاي متفاوتي مي‌باشد از سفيد مايل به كرم تا قهوه‌اي تيره و سياه اين چوبها هم چنين داراي مقاومتهاي مختلف و سختيهاي متفاوتي مي‌باشد (اصولاً چوبهاي تيره رنگ سخت تر و داراي مقاومت بيشتري هستند دومين مورد برش چوبها است كه بايد به تناسب تابلو از تيغه اره مناسب استفاده كرد و درزها را جفت كرد.

معرق چوب خود بر 2 نوع است 1ـ‌ معرق زمينه چوب 2ـ معرق زمينه رنگ

معرق زمينه چوب خود بر 4 نوع مختلف زير مي‌باشد:

1ـ‌ معرق زمينه پازلي 2ـ‌ معرق زمينه پاركتي 3ـ ‌زمينه آجري 4ـ‌ معرق زمينه روكشي (گل باد)

معرق زمينه رنگ به رنگهاي مختلف زمينه تقسيم مي‌شود كه امروزه معرق زمينه مشكي بيشتر استفاده مي‌شود. اگر معرق آميخته با هنرهاي ديگر باشد به آن معرق خاتم و در صورتي كه نسبت در آن بكار رفته باشد به منبت معرق مشهور است.